در نشست علمی «هرمنوتيك و تفسير قرآن» كه روز 27 آذرماه سال جاری در دانشگاه قم برگزارشد، استاد «مصطفی ملكيان» به ايراد سخن پرداخت. وی در این نشست گفت: وقتی سخن از تفسير می‌گوييم بايد بدانيم كه در زبان فارسی، عربی و ... كه معادل‌های تفسير در آن به كار می‌رود، تفسير به سه چيز گفته می‌شود. تفسير گاه نام يك فرآيند است و گاهی فرآورده و گاهی نام يك روش....

امروزه رشد هرمنوتيك و علاوه بر آن اقرار عمومی به اهميت آن ناشی از ديدگاه منظرگرايی است و اگر كسی قائل به آن نباشد، علم هرمنوتيك به معنای امروزی جا پيدا نمی‌كند و به همان معنای قديم می‌شود.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در نشست علمی «هرمنوتيك و تفسير قرآن» كه روز 27 آذرماه سال جاری در دانشگاه قم برگزارشد، استاد «مصطفی ملكيان» به ايراد سخن در اين رابطه پرداخت و گفت: وقتی سخن از تفسير می‌گوييم بايد بدانيم كه در زبان فارسی، عربی و ... كه معادل‌های تفسير در آن به كار می‌رود، تفسير به سه چيز گفته می‌شود. تفسير گاه نام يك فرآيند است و گاهی فرآورده و گاهی نام يك روش.

ملكيان گفت: برای مثال كسی كه آواز می‌خواند، سه پديده دارد: يكی عملی كه توسط دستگاه‌های صوتی خواننده انجام‌می‌شود كه اين يك فرآيند است. علاوه بر اين فرآيند، فراورده‌ای دارد؛ يعنی همان آوازی كه به گوش شنوده می‌رسد، خود آواز فراورده است. اما سومين بخش، مجموعه اصول و قواعدی است كه خواننده آن را رعايت‌می‌كند.

نويسنده كتاب «مهر ماندگار» گفت: در تفسير اين سه مرحله بايد تفكيك شود: اول فرآيند است، زمانی كه با متن مواجه‌می‌شويم، چه متن مكتوب و چه متن ملفوظ، يك فرآيندی در درون شكوفا می‌شود و تدريجاً بسط پيدا می‌كند و اين فرآيندی است كه می‌توان به آن تفسير گفت.

وی افزود: نتيجه اين فرآيند هنگام مواجهه من با متن است. آن‌چه كه من از متن حاصل‌می‌كنم، فرآورده است كه اين هم تفسير است و تفسير الميزان فرآورده علامه در مواجهه با متن است و سوم آن‌كه فرآورده چگونه تفسير شد كه اين روش تفسير كردن، خودش تفسير است.

ملكيان افزود: اما در زبان‌های مختلف به هر سه مرحله گفته‌شده، تفسير می‌گويند. فرآيند، همان هنر هرمنوتيك است و علم هرمنوتيك همان روش تفسير است، اما سومين امر، فلسفه هرمنوتيك است كه در واقع مربوط به خود فهم است.

وی گفت: هرمنوتيك به معنای علم، به هرمنوتيك در معنای هنر و فلسفه هم گفته می‌شود؛ چرا كه هم به ناظر و هم به عامل نظارت دارد.

وی در رابطه با رشد هرمنوتيك تصريح‌كرد: امروزه رشد هرمنوتيك و علاوه بر آن اقرار عمومی به اهميت آن ناشی از ديدگاه منظرگرايی است و اگر كسی قائل به آن نباشد، علم هرمنوتيك به معنای امروزی جا پيدا نمی‌كند و به همان معنای قديم می‌شود.

ملكيان خاطرنشان كرد: هرمنوتيك از زمانی ‌رشدكرد كه فرهنگ بشر با منظرگرايی رشدكرد؛ يعنی به هيچ جايی از ناكجا نمی‌توان نگاه‌كرد و از آن‌جايی كه نگاه می‌كنی، خود جايی است برای نگاه كردن. پس نكته اول آن است كه از ناكجا به جايی نمی‌توان نگاه‌كرد و نكته دو آن‌كه به همين دليل هيچ كدام از رأی‌ها، رجحان بر ديگری ندارد، حال يكی از اين چيزها متن است و هر فرد، از جايی به آن متن نگاه می‌كند و شامل مراحل ذهنی و روانی او می‌شود كه وقتی اين‌گونه باشد هرمنوتيك رشد می‌كند.